Η ιστορία της αστρονομίας (1543 μ.Χ.- 1627μ.Χ.)

Advertisement

1543 – ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Η θεωρία του Αριστάρχου για ένα ηλιοκεντρικό σύστημα στο οποίο ο Ήλιος βρίσκεται στο κέντρο του Σύμπαντος και οι πλανήτες, συμπεριλαμβανομένης της Γης, περιφέρονται γύρω του, είχε απορριφθεί. Μέχρι την εποχή εκείνη όλοι δέχονταν ανεπιφύλακτα το γεωκεντρικό σύστημα του Ιππάρχου και του Πτολεμαίου.

Αλλά, Οι μαθηματικοί υπολογισμοί των πλανητικών κινήσεων με βάση το γεωκεντρικό σύστημα ήταν πολύ δύσκολοι. Ενώ ο Ήλιος και η Σελήνη κινούνται σταθερά από τα δυτικά προς τα ανατολικά σε σχέση με τα άστρα, οι άλλοι πλανήτες αντιστρέφουν κατά διαστήματα την διεύθυνση της κίνησής τους (ανάδρομη κίνηση). Επί πλέον, η λαμπρότητά τους μεταβάλλεται σημαντικά κατά την κίνησή τους.

Ο Πολωνός αστρονόμος Νικόλαος Κοπέρνικος (1473-1543) είχε σκεφθεί, από το 1507 ήδη, πως αν επανερχόταν κανείς στην άποψη του Αριστάρχου και θεωρούσε ότι όλοι οι πλανήτες, συμπεριλαμβανομένης της Γης, κινούνται γύρω από τον Ήλιο, θα ήταν εύκολο να εξηγηθεί η ανάδρομη κίνηση. Θα εξηγούνταν επίσης εύκολα το γεγονός ότι η Αφροδίτη και ο Ερμής παραμένουν πάντοτε κοντά στον Ήλιο, καθώς και οι μεταβολές της λαμπρότητας των πλανητών. Επίσης, τα μαθηματικά για την περιγραφή των πλανητικών θέσεων και κινήσεων θα απλοποιούνταν σημαντικά.

Πάντως, ο Κοπέρνικος δεν εγκατέλειψε όλες τις επικρατέστερες ως τότε Ελληνικές ιδέες. Παρέμεινε προσκολλημένος στην αντίληψη ότι οι τροχιές των πλανητών είναι κύκλοι και συνδυασμοί κύκλων, με αποτέλεσμα το σύστημά του να παραμείνει πολύπλοκο σε ορισμένα σημεία.

Η διαφορά ανάμεσα στον Αρίσταρχο και τον Κοπέρνικο ήταν ότι ο Αρίσταρχος είχε παρουσιάσει το σύστημά του απλώς ως έναν λογικό τρόπο θεώρησης των πλανητών. Αφού οι άλλοι χαρακτήρισαν αυτό το σύστημα μη λογικό, το θέμα έληξε εκεί.

Ο Κοπέρνικος, όμως, βασιζόμενος στην ιδέα του Αριστάρχου, ανέπτυξε την μαθηματική μέθοδο για τον υπολογισμό των πλανητικών κινήσεων και απέδειξε έτσι πόσο απλούστερη γίνεται η περιγραφή τους. Αυτό σήμαινε ότι ακόμη και αν οι άλλοι αστρονόμοι δεν δέχονταν την ορθότητα του ηλιοκεντρικού συστήματος, ήταν πιθανό να χρησιμοποιούσαν την μέθοδό του για να κάνουν με απλούστερο τρόπο τους απαραίτητους υπολογισμούς.

Ωστόσο, ο Κοπέρνικος δίσταζε να δημοσιεύσει την θεωρία του και τους υπολογισμούς του, επειδή ήξερε ότι η Εκκλησία υποστήριζε την γεωκεντρική θεωρία, εκτιμώντας ότι η θεωρία αυτή συμφωνεί με την Βίβλο. Η υποστήριξη μιας ηλιοκεντρικής θεωρίας, που θα φαινόταν να αντιβαίνει την Βίβλο, σίγουρα θα προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων. Γι’ αυτόν τον λόγο, κυκλοφόρησε αθόρυβα το βιβλίο του, μόνο σε μορφή χειρογράφου.

Τελικά, μερικοί ενθουσιώδεις φίλοι του τον έπεισαν να τυπώσει το βιβλίο. Ο τίτλος του ήταν («Περί των περιστροφικών κινήσεων των ουρανίων σωμάτων») και το αφιέρωσε στον πάπα Παύλο Γ΄ (1468-1549), με την ελπίδα να τον εξευμενίσει. Αμέσως μετά την έκδοση του βιβλίου, ο Κοπέρνικος πέθανε. Σύμφωνα με την παράδοση, είδε το πρώτο αντίτυπο του βιβλίου του την ημέρα του θανάτου του.

Όπως είχε προβλέψει ο Κοπέρνικος, το βιβλίο προκάλεσε θυελλώδεις αντιδράσεις. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία το συμπεριέλαβε στον λεγόμενο Δείκτη, τον κατάλογο των βιβλίων που ήταν απαγορευμένα για τους πιστούς και η απαγόρευση αυτή δεν άρθηκε παρά μόνο το 1835. Οι λουθηρανοί το αντιμετώπισαν εξίσου εχθρικά. Ήταν, όμως, αδύνατον να εμποδιστεί η κυκλοφορία του. Χάρη στην τυπογραφία, είχαν κυκλοφορήσει πάρα πολλά αντίτυπα, τα οποία βρίσκονταν ήδη στις βιβλιοθήκες των λογίων.

Το βιβλίο του Κοπέρνικου ανέτρεψε ολοκληρωτικά την ελληνική αστρονομία και, παρ’ όλο που χρειάσθηκε να περάσουν άλλα πενήντα χρόνια ώσπου να κατορθώσουν οι αστρονόμοι, στην πλειονότητά τους, να γυρίσουν την πλάτη τους στον Πτολεμαίο και να δεχθούν το γεγονός ότι η τεράστια Γη κινείται στο διάστημα κάνοντας ένα ετήσιο ταξίδι γύρω από τον Ήλιο, η έκδοσή του αποτελεί την απαρχή της λεγόμενης Επιστημονικής Επανάστασης. Ήταν η τελική απόδειξη ότι οι αρχαίοι δεν γνώριζαν τα πάντα και πως οι σύγχρονοι μπορούν να κινηθούν προς νέες κατευθύνσεις και να φθάσουν σε νέα ύψη — όπως και έκαναν.

1551 – ΠΛΑΝΗΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ

Ο Κοπέρνικος είχε αποδείξει με ποιον τρόπο μπορούν να προσδιορισθούν καλύτερα οι κινήσεις των πλανητών, δεν είχε καταβάλει όμως ο ίδιος την μεγάλη προσπάθεια που χρειαζόταν για την σύνταξη των απαραίτητων πινάκων.

Αυτό έγινε το 1551 από τον Γερμανό μαθηματικό Έρασμο Ράινχολντ (1511-1553), με την υποστήριξη του Αλβέρτου (1490-1568), του τελευταίου Μεγάλου Μαγίστρου των Τευτόνων Ιπποτών. (Το τάγμα αυτό ήταν ρωμαιοκαθολικό, αλλά ο Αλβέρτος το οδήγησε στον λουθηρανισμό το 1544 και έγινε δούκας της Πρωσίας, της ανατολικότερης γερμανικής επαρχίας).

Ο Ράινχολντ μελέτησε την μαθηματική μέθοδο του Κοπέρνικου, την βελτίωσε και, στην συνέχεια, συνέταξε τους λεγόμενους Πρωσικούς Πίνακες, τους οποίους ονόμασε έτσι προς τιμήν του προστάτη του. Ήταν καλύτεροι από τους Πίνακες του Αλφόνσου (οι οποίοι είχαν συνταχθεί τρεις αιώνες πριν και βασίζονταν στα μαθηματικά του Πτολεμαίου), όχι όμως σε σημαντικό βαθμό. Η μέθοδος έπρεπε να βελτιωθεί ακόμη, για να βελτιωθούν αντίστοιχα και οι πίνακες, κάτι που θα συνέβαινε μετά από μισόν αιώνα.

1572 – ΥΠΕΡΚΑΙΝΟΦΑΝΗΣ ΤΟΥ ΤΥΧΩΝΑ ΜΠΡΑΧΕ

Τον Αύγουστο του 1572 ανέλαμψε στον αστερισμό της Κασσιόπης ο υπερκαινοφανής του Τύχωνα Μπραχέ (Tycho Brahe),ένας υπερκαινοφανής σαν εκείνον που είχε εμφανισθεί το 1054. O υπερκαινοφανής του 1054 είχε περάσει απαρατήρητος στην Ευρώπη, τώρα όμως τα πράγματα είχαν πλέον αλλάξει.

Ο πρώτος που τον παρατήρησε στις 6 Αυγούστου ήταν ο Schuler στο Wittenberg της Πρωσίας, ενώ στις 9 Αυγούστου παρατηρήθηκε από τον Cornelious Gamma, που τον ονόμασε Νέα Αφροδίτη. Στις 7 Νοεμβρίου τον παρατήρησαν ο Hainzel από το Augsburg και ο Winterthur της Ελβετίας, ενώ την 8η του ίδιου μήνα άρχισε να τον παρατηρεί συστηματικά ο Franncesco Mauroliko (1494-1575) από τη Μεσσήνη.

Ο Τύχωνας Μπραχέ, αν και εντόπισε το λαμπρό αυτό αστέρι μόλις στις 11 Νοεμβρίου, όταν πλέον είχε φτάσει στο μέγιστο της λαμπρότητας του, του έδωσε το όνομα του επειδή ήταν ο πρώτος που δημοσίευσε τις παρατηρήσεις του πάνω στα φαινόμενα αυτού του αστεριού, το 1602, στο περιοδικό Astronomiae Instauratae Proegymnasmata που ο ίδιος εξέδιδε. Παράλληλα τον εντυπωσίασε τόσο πολύ το φαινόμενο αυτό, ώστε συνέγραψε στα λατινικά το πρώτο βιβλίο πάνω σ’ αυτό το θέμα, με τίτλο: «De Nova Stella» Για το Νέο Άστρο) και έτσι από τον τίτλο του βιβλίου οφείλουν οι καινοφανείς (novae) την ονομασία τους.

Οι Έλληνες πίστευαν ότι ο ουρανός (αντίθετα με την Γη) είναι τέλειος και αμετάβλητος. Έτσι θεωρούσαν ότι, αν υπάρχει κάτι στον ουρανό που φαίνεται να αλλάζει (ή να κινείται ακολουθώντας μια μη κανονική και μη προβλέψιμη τροχιά), δεν μπορεί να αποτελεί μέρος του ουρανού, αλλά πρέπει να ανήκει στην ατμόσφαιρα της ατελούς Γης. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα σύννεφα, οι διάττοντες αστέρες και οι κομήτες.

Το νέο άστρο, αφού ήταν ένα παροδικό φαινόμενο, θα έπρεπε να αποτελεί κι αυτό μέρος της ατμόσφαιρας. Έτσι, ο Τύχο προσπάθησε να μετρήσει την παράλλαξή του, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Αυτό σήμαινε ότι το νέο άστρο βρισκόταν πέρα από την Σελήνη και επομένως αποτελούσε μέρος του ουρανού — ίσως μάλιστα ένα πολύ μακρινό μέρος του. Η πεποίθηση στην τελειότητα και στο αναλλοίωτο του ουρανού κατέρρευσε.

Ο Τύχο έγινε ξαφνικά ο διασημότερος αστρονόμος της Ευρώπης.

1596
ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ

Ο πρώτος μεταβλητός αστέρας που παρατηρήθηκε από Δυτικο-Ευρωπαίους αστρονόμους ήταν το άστρο όμικρον Κήτους. Η ανακάλυψή του έγινε στις 13 Αυγούστου του 1596 από τον David Fabricius (1564-1617) ερασιτέχνη αστρονόμο, μαθητή του Tycho Brahe (1546-1601). Αργότερα, λόγω ακριβώς της παραδοξότητας των μεταβολών της λαμπρότητας του ονομάστηκε «Θαυμάσιος» (Mira ή Mirabilis). Σήμερα μόνο στον Γαλαξία μας έχουν παρατηρηθεί περισσότεροι από 26.000 μεταβλητοί αστέρες.

1604
Ο ΥΠΕΡΚΑΙΝΟΦΑΝΗΣ ΤΟΥ ΚΕΠΛΕΡ

Ο υπερκαινοφανής αστέρας του Κέπλερ, ανακαλύφθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1604 μ.Χ. από τον Johann Brunowski, μαθητή του Kepler, μεταξύ των άστρων ξ και 52 του Οφιούχου. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του Kepler και του Fabricius, ο υπερκαινοφανής αυτός αστέρας στο μέγιστο της λαμπρότητας του έφτασε σε φαινόμενο μέγεθος -2 και έτσι έγινε ο λαμπρότερος μετά τον ΄Ηλιο μας, αστέρας του ουρανού. Σήμερα στο σημείο του ουρανού που ανέλαμψε το 1604 αυτός ο υπερκαινοφανής δεν υπάρχει παρά ένα αμυδρό αστέρι φαινομένου μεγέθους +19, που σύμφωνα με την άποψη του W. Baade (1943 και 1945) περιβάλλεται από ένα νεφέλωμα.

Ο υπερκαινοφανής του Κέπλερ έδωσε την αφορμή στον Γαλιλαίο να επικρίνει το γενικό αξίωμα του Αριστοτέλη περί «αφθαρσίας των Ουρανών».

1608
ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ

Μετά την επινόηση του μικροσκοπίου, δεν ήταν δύσκολο να επινοηθεί ένας συνδυασμός φακών που να μεγεθύνει τα μακρινά αντικείμενα ή να τα κάνει να φαίνονται πιο κοντινά.

Η ανακάλυψη έγινε τυχαία, το 1608. Ο Χανς Λίππερσχαϋ (περίπου 1570-1619), ένας Ολλανδός οπτικός, είχε έναν βοηθό ο οποίος ανακάλυψε ότι, όταν κοίταζε μέσα από δύο φακούς τοποθετημένους σε ορισμένη απόσταση μεταξύ τους, έβλεπε ένα μακρινό κωδωνοστάσιο πολύ πιο κοντινό και ανεστραμμένο.

Απορημένος από το φαινόμενο, το είπε στον Λίππερσχαϋ, ο οποίος αντιλήφθηκε αμέσως την σπουδαιότητα της ανακάλυψης. Ο Λίππερσχαΰ τοποθέτησε τους φακούς σε έναν σωλήνα ο οποίος τους έφερνε στην κατάλληλη απόσταση μεταξύ τους και με τον τρόπο αυτό κατασκεύασε το πρώτο πρωτόγονο τηλεσκόπιο.

Η Ολλανδία πολεμούσε ακόμη με την Ισπανία και ο Λίππερσχαϋ κατάλαβε ότι το τηλεσκόπιο θα ήταν ένα σημαντικό πολεμικό όπλο, αφού με αυτό θα μπορούσε να διακρίνει κανείς την προσέγγιση εχθρικών πλοίων ή στρατευμάτων, πολύ πριν γίνει αντιληπτή με γυμνό μάτι. Εξήγησε την λειτουργία του τηλεσκοπίου στον Μαυρίκιο του Νασσάου, ο οποίος αντιλήφθηκε τη χρησιμότητα της νέας συσκευής και προσπάθησε να την κρατήσει μυστική. Η προσπάθειά του, όμως, απέτυχε. Γρήγορα οι φήμες διαδόθηκαν και η συσκευή ήταν τόσο απλή ώστε ήταν εύκολο να την κατασκευάσει κανείς βασιζόμενος σε μια στοιχειώδη περιγραφή της.

1609
ΠΛΑΝΗΤΙΚΕΣ ΤΡΟΧΙΕΣ

Επί δύο χιλιάδες σχεδόν χρόνια, από την εποχή του Πλάτωνα, επικρατούσε η βεβαιότητα ότι οι πλανητικές τροχιές είναι κυκλικές, έστω και μόνο επειδή ο κύκλος είναι η απλούστερη μορφή καμπύλης και επομένως η πιο «κομψή» και «καλαίσθητη». Τα ουράνια σώματα δεν ήταν δυνατόν να ακολουθούν καμία άλλη μορφή κίνησης.

Οι πλανητικές κινήσεις, όμως, δεν συμφωνούσαν με την θεωρία των απλών κυκλικών τροχιών και οι Έλληνες, για να τις εξηγήσουν, είχαν αναγκασθεί να καταφύγουν σε συνδυασμούς κύκλων οι οποίοι γίνονταν όλο και πιο πολύπλοκοι καθώς οι παρατηρήσεις των πλανητικών κινήσεων αποκτούσαν μεγαλύτερη ακρίβεια.

Ο Κοπέρνικος είχε τοποθετήσει τον Ήλιο, και όχι την Γη, στο κέντρο του Σύμπαντος, αλλά είχε διατηρήσει τις κυκλικές τροχιές, με αποτέλεσμα το σύστημά του να απαιτεί κι αυτό πολύπλοκους συνδυασμούς (αν και όχι τόσο πολύπλοκους όσο του γεωκεντρικού συστήματος). Ο Τύχο Μπράχε είχε παρατηρήσει με ακρίβεια την κίνηση του Άρη στον ουρανό, πραγματοποιώντας τις καλύτερες μετρήσεις που είχαν γίνει ως τότε. Βοηθός του τα τελευταία χρόνια των παρατηρήσεων ήταν ένας Γερμανός αστρονόμος, ο Ιωάννης Κέπλερ (1571-1630), και μετά τον θάνατο του Τύχο το 1601, ο Κέπλερ προσπάθησε να ανακαλύψει μια μορφή τροχιάς που να συμφωνεί με τα δεδομένα που είχε συγκεντρώσει ο Τύχο.

Δοκίμασε διάφορες εξηγήσεις χωρίς αποτέλεσμα, ώσπου αναγκάσθηκε να εξετάσει το σχεδόν αδιανόητο ενδεχόμενο των μη κυκλικών τροχιών. Τελικά βρήκε την λύση και το 1609 την δημοσίευσε σε ένα βιβλίο με τίτλο («Νέα αστρονομία»). Ο Κέπλερ υποστήριξε ότι οι πλανήτες κινούνται γύρω από τον Ήλιο σε ελλειπτικές τροχιές. (Η έλλειψη είναι ένας πεπλατυσμένος κύκλος). Τις γεωμετρικές ιδιότητες των ελλείψεων τις είχε μελετήσει πρώτος ο Έλληνας μαθηματικός Απολλώνιος, τον πρώτο αιώνα π.Χ.). Ο Ήλιος βρίσκεται στην μία από τις δύο εστίες της έλλειψης. Με τις ελλειπτικές τροχιές, δεν ήταν πια απαραίτητοι οι συνδυασμοί των κύκλων. Η σημερινή μας εικόνα για το Ηλιακό Σύστημα (δηλαδή, τον Ήλιο, τους πλανήτες και τα άλλα σώματα που περιφέρονται γύρω του) παραμένει ουσιαστικά έτσι όπως την περιέγραψε ο Κέπλερ και δεν προβλέπεται να υπάρξει καμιά σημαντική αλλαγή στο μέλλον.

Οι ελλειπτικές τροχιές αποτελούν τον λεγόμενο πρώτο νόμο του Κέπλερ. Στο βιβλίο του ο Κέπλερ ανέπτυξε και έναν δεύτερο νόμο, ο οποίος περιγράφει την μεταβολή της ταχύτητας των πλανητών σε σχέση με την απόστασή τους από τον Ήλιο. Ο Ήλιος βρίσκεται στην μία εστία της έλλειψης και ο πλανήτης κινείται πιο γρήγορα σε εκείνο το τμήμα της τροχιάς του που βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο και πιο αργά στο τμήμα που είναι πιο μακριά από αυτόν.

Ο ΓΑΛΑΞΙΑΣ

Ο Γαλαξίας είναι μια ζώνη διάχυτου αμυδρού φωτός, που εκτείνεται στον ουρανό. Από την αρχαιότητα ακόμη, είχαν δοθεί πολλές εξηγήσεις για την φύση του. Άλλοι είχαν υποστηρίξει ότι είναι γάλα που εκτινάχθηκε από το στήθος μιας θεάς και άλλοι ότι είναι μια γέφυρα που χρησιμοποιούν οι θεοί για να ταξιδεύουν από την Γη στον ουρανό και αντίστροφα. Ο Δημόκριτος είχε υποστηρίξει ότι ο Γαλαξίας είναι ένας τεράστιος αριθμός αστέρων οι οποίοι είναι τόσο αμυδροί ώστε να μην διακρίνονται μεμονωμένα. Αυτό όμως ήταν μια απλή εικασία.

Το 1609, ο Γαλιλαίος άκουσε τις διαδόσεις για την επινόηση του τηλεσκοπίου στην Ολλανδία τον προηγούμενο χρόνο. Από αυτά που πληροφορήθηκε, δεν δυσκολεύθηκε να κατασκευάσει ένα δικό του τηλεσκόπιο, με το οποίο άρχισε να παρατηρεί τον ουρανό. Ήταν η πρώτη φορά που ένα τηλεσκόπιο στρεφόταν προς τον ουρανό.

Όταν κοίταξε τον Γαλαξία, είδε ότι αποτελούνταν πραγματικά από μυριάδες αμυδρά άστρα. Η θεωρία του Δημοκρίτου ήταν απόλυτα σωστή.

Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό. Όπου κι αν έστρεφε το τηλεσκόπιο, έβλεπε πρόσθετα άστρα που δεν φαίνονταν χωρίς αυτό. Ο ουρανός ήταν γεμάτος αστέρια.

ΣΕΛΗΝΗ

Ο Γαλιλαίος παρατήρησε επίσης με το τηλεσκόπιο τη Σελήνη. Στην επιφάνειά της διέκρινε κρατήρες, όρη και σκοτεινές περιοχές που πίστεψε ότι είναι θάλασσες. Αυτές οι σκοτεινές περιοχές ονομάζονται ακόμη θάλασσες. Ήταν φανερό ότι η Σελήνη δεν ήταν μια ουράνια φωτεινή σφαίρα, αλλά ένας κόσμος που έμοιαζε με τη Γη. Αυτό ήταν ένα πλήγμα στις αντιλήψεις του Αριστοτέλη, ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι τα ουράνια σώματα έχουν δομή διαφορετική από την δομή της Γης.

1610
ΔΙΑΣ

Οι πλανήτες που ήταν γνωστοί ως τότε εμφανίζονταν στον ουρανό σαν φωτεινές κουκκίδες και όχι σαν φωτεινές σφαίρες όπως ο Ήλιος και η Σελήνη. Όταν όμως ο Γαλιλαίος τους εξέτασε με το τηλεσκόπιό του, είδε ότι ήταν μικρές σφαίρες. Προφανώς είχαν όγκο, αλλά ήταν πολύ μικρά σώματα ή πολύ μακρινά (ή και τα δύο), με αποτέλεσμα να μοιάζουν με κουκκίδες, όταν τα κοίταζε κανείς με γυμνό μάτι. (Αντίθετα, τα άστρα παρέμεναν κουκκίδες φωτός ακόμη και όταν τα παρατηρούσε με το τηλεσκόπιο).

Ο πλανήτης Δίας είχε κι αυτός μορφή σφαίρας. Επί πλέον, τον Ιανουάριο του 1610, ο Γαλιλαίος παρατήρησε τέσσερα πιο αμυδρά σώματα κοντά στον Δία. Παρακολουθώντας τα από νύχτα σε νύχτα, διαπίστωσε ότι περιφέρονται γύρω από τον Δία, με τον ίδιο τρόπο που η Σελήνη περιφέρεται γύρω από τη Γη. Με λίγα λόγια, ήταν τέσσερις δορυφόροι του Δία.

Οι δορυφόροι αυτοί ήταν τα πρώτα σώματα για τα οποία διαπιστώθηκε ότι εκτελούν περιφορά γύρω από έναν άλλο πλανήτη και όχι την Γη, πράγμα που αποτελούσε ένα ισχυρό επιχείρημα κατά του γεωκεντρικού συστήματος του Πτολεμαίου. Γι’ αυτόν τον λόγο, η ανακάλυψη δυσαρέστησε τους θρησκόληπτους. Μερικοί αρνήθηκαν να κοιτάξουν από το τηλεσκόπιο, για να μην δουν τους δορυφόρους. Κάποιος επισήμανε ότι, αφού οι δορυφόροι δεν αναφέρονται από τον Αριστοτέλη, προφανώς δεν υπάρχουν. Ο Γαλιλαίος ονόμασε τους δορυφόρους «άστρα των Μεδίκων», ελπίζοντας να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Κόζιμου Β΄ (1590-1621) της οικογένειας των Μεδίκων, ο οποίος το 1609 είχε γίνει μέγας δούκας της Τοσκάνης (μιας ιταλικής ηγεμονίας με πρωτεύουσα την Φλωρεντία). Ευτυχώς, το όνομα αυτό δεν καθιερώθηκε. Ο Γερμανός αστρονόμος Ζίμον Μάυρ (1570-1624), γνωστός με την εκλατινισμένη μορφή του ονόματός του, Σίμον Μάριους, είδε τους δορυφόρους λίγο μετά τον Γαλιλαίο και τους ονόμασε (κατά σειρά αυξανόμενης απόστασης από τον Δία) Ιώ, Ευρώπη, Γανυμήδη και Καλλιστώ, από πρόσωπα της ελληνικής μυθολογίας που είχαν στενή σχέση με τον Δία.

Ο Γαλιλαίος παρατήρησε επίσης ότι το σχήμα του Δία και του Κρόνου δεν είναι απόλυτα σφαιρικό (όπως συμβαίνει με τον Ήλιο και την Σελήνη), αλλά κάπως ελλειπτικό.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ

Ο Γαλιλαίος άρχισε να παρατηρεί την Αφροδίτη το 1610. Σύμφωνα με το γεωκεντρικό σύστημα, η Αφροδίτη θα έπρεπε να βρίσκεται πάντα σε φάση που να της δίνει σχήμα μηνίσκου. Αντίθετα, κατά το ηλιοκεντρικό σύστημα η Αφροδίτη θα έπρεπε να παρουσιάζει όλες τις φάσεις που παρατηρούνται και στην Σελήνη. Με τις παρατηρήσεις του, ο Γαλιλαίος βεβαιώθηκε ότι η Αφροδίτη παρουσιάζει πραγματικά όλες τις φάσεις. Επρόκειτο για μια πολύ ισχυρή ένδειξη υπέρ του ηλιοκεντρικού συστήματος.

ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΗΛΙΔΕΣ

Ο Γαλιλαίος (όπως και άλλοι παρατηρητές την ίδια περίπου εποχή) ανακάλυψε επίσης ότι πάνω στον δίσκο του Ηλίου υπάρχουν σκοτεινές κηλίδες, οι οποίες σήμερα ονομάζονται ηλιακές κηλίδες.

Αυτό ενόχλησε πολύ τους συντηρητικούς και θρησκόληπτους της εποχής, γιατί θεωρούσαν τον Ήλιο ως σύμβολο του Θεού και πίστευαν ότι, αυτός τουλάχιστον από όλα τα ουράνια σώματα, θα έπρεπε να είναι τέλειος.

1612
ΝΕΦΕΛΩΜΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΕΔΑΣ

Το 1612 ο Ζίμον Μάυρ εντόπισε στον αστερισμό της Ανδρομέδας ένα «θολό» φωτεινό σημείο. Δεν είχε το σαφές περίγραμμα ενός αστέρα, αλλά έμοιαζε με μικροσκοπικό φωτεινό σύννεφο. Γι’ αυτό και ονομάσθηκε νεφέλωμα της Ανδρομέδας.

Η ανακάλυψη δεν θεωρήθηκε σημαντική εκείνη την εποχή, αλλά, τρεις αιώνες αργότερα, θα προκαλούσε μια διαμάχη η οποία θα οδηγούσε σε μια εκ θεμελίων νέα αντίληψη για το Σύμπαν.

1627
ΠΛΑΝΗΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ

Αν οι ελλειπτικές πλανητικές τροχιές, όπως είχε υποστηρίξει ο Κέπλερ , ήταν πιο ακριβείς από τις κυκλικές τροχιές του Πτολεμαίου και του Κοπέρνικου, τότε θα έπρεπε να είναι δυνατή η σύνταξη βελτιωμένων πλανητικών πινάκων με βάση αυτές τις ελλειπτικές τροχιές.

Ο Κέπλερ αφιέρωσε μερικά χρόνια στην σύνταξη νέων πινάκων με βάση τις ελλειπτικές τροχιές, χρησιμοποιώντας τους λογαρίθμους του Νέπερ. Αυτή ήταν η πρώτη σημαντική επιστημονική χρήση της νέας τεχνικής. Οι πίνακες δημοσιεύθηκαν το 1627 με τον τίτλο Ροδόλφειοι πίνακες, στη μνήμη του Ροδόλφου Β΄ (1552-1612), ο οποίος είχε γίνει αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1576 και είχε υποστηρίξει τον Κέπλερ.

Ήταν πραγματικά οι καλύτεροι πίνακες πλανητικών κινήσεων που είχαν συνταχθεί ως τότε. Το βιβλίο περιελάμβανε επίσης λογαριθμικούς πίνακες και έναν αστρικό χάρτη βασισμένο στο έργο του Τύχο, το οποίο ο Κέπλερ είχε επεκτείνει με την προσθήκη χιλίων και πλέον νέων αστέρων.

Συνεχίζεται…

Διαβάστε περισσότερα

Advertisement